تعليم مديران جهاني و آموزش فرهنگ
مختلط به چه شکلي است؟
تجهيز مديران با ذهنيتي جهاني وظيفه
اي استراتژيک است که پيش روي مديريت منابع انساني در سازمانهاي بين المللي نهاده
شده است. تأثير و نظم فرهنگي از بين ساير مهارتها و ويژگيهاي مطلوب ديگر در دوره
جهاني نيازمند تغييري سريع در افکار موجود پيرامون فرضيات پايه تکنيکهاي پرورش
نيروي انساني است. تفکر جهاني، مهارتهاي رهبري جهاني، توانايي هدايت تيمهاي
فرهنگهاي مختلط، انرژي و صبر به منظور حضور در شبکه جهاني و مهارتهايي جهت تغييرات
جهاني از ويژگيهاي رهبران جهاني موفق در آينده اند. انتظارات و نيازهاي جهاني شدن،
از طريق آموزشهاي رسمي و نگرشهاي توسعه اي برآورده مي شوند.در دوره جهاني شدن،
توسعه مشارکت جهاني در بخشهاي عمومي يکي از ضروري ترين اولويتهاي ملي در آستانه قرن
بيست و يکم مي باشد. " گرتسن" به تشريح موردي پرداخت که نامش را شايستگي درون
فرهنگي ناميد و سه بعد براي آن قائل شد: شايستگي کار آمد، شايستگي رفتاري يا
ارتباطي (توانايي برقراري ارتباط مؤثر کلامي و غير کلامي با افراد کشور ميزبان) و
شايستگي ادراکي. اين روش روشي است که به توانايي مديران موفق بر انجام وظايفشان به
روشي کاملا" ادراکي اشاره مي کند که نه تنها استفاده از نمونه هاي ناهنجار يا دسته
بندي هاي ضعيف نيست، بلکه گام برداشتن به سوي دنيا با روشي زيرکانه است. اين حوزه
روي تحصيل خارج از محدوده زندگي، خصوصا" در طول مدت پيش از سفر تأکيد مي نمايد در
خلال مدت موتن ، شغلي که بايد جايگزين شود (اگر وجود داشته باشد) تغيير يافته است و
مشاورين و همکاران جابه جا خواهد شد و اولويت هاي استراتژيک تغيير خواهند کرد.
سازمانها نيازمند ارائه آموزشهاي
مستمري هستند که مديران را درخروج از کشور و بازگشت مجدد به آن با شرايط جديد تطبيق
دهند. با گسترش تلاشهاي دولتهاي محلي و مرکزي در جهت ترغيب و جذب سرمايه يا سرمايه
گذارن مواجه با مسئولين دولتها و شرکتها به طور معمولي افزايش يافته است. دولتها
مجبور شده اند روشهاي برخورد را بهبود بخشند، اما عاملي که موجب ايجاد مشکل مي شود،
ميزان و نوع آمادگي پذيرش تعامل فرهنگي ساير ملل خارجي مي باشد. آموزشهايي که به
مرور زمان به جلسات راهنمايي و ارائه خلاصه هاي فرهنگي در آمده اند اما مي توان
آنها را با استفاده از سخنراني، ايفاي نقش ، و بررسی موردی
تکميل نمود.
"بلک" و "مندنهال" مي گويند که
ويژگي مهم، توانايي تأمل گسترده با ملتهاي کشور ميزبان است. براي مثال با استفاده
از قالب "هوفستد" يک مدير انگلوساکسون فردگرا با بعد قدرت ضعيف، وظيفه مداري و
صبوری نسبت به عدم قطعيتها را که قصد دارد در یک فرهنگ
شرقی به افزایش جمع گرایی، بعد قدرت بالا، انسان مداری و اجتناب از عدم قطعیت
بپردازد، در چنين شرايطي لازم است تعليم و تعلم گسترده و سخت گيرانه باشد.
آموزش فرهنگ مختلط و تئوري يادگيري اجتماعي به تکميل درک ،
تنظيم و عملکرد بهتر جهت توسعه مهارت فرهنگي مختلط کمک مي کند. تئوري يادگيري اجتماعي
طبق نظر "آلبرت" باندورا تلاش مي کند که چگونه آموختن را به ما توضيح دهد . اين نوع
يادگيري به دو فرايند تقسيم مي شود. "مدل سازي نمادين" که عبارتست از رفتارهاي
مقلدانه از شنيده ها و خواندني هايي درباره خود و "مدل سازي مشارکتي" که عبارتست از
حتي سخن گفتن يا تقليد کردن کاري، اين مدل چگونگي تفکر سيستماتيک و تئوريک پيرامون
ياديگيري را بيان مي کند.
"آلبرت بندورا" معتقد است که از
طريق تعامل چهار عامل ياد مي گيريم. دقت و توجه، حفظ و تکرار (افراد
نمايشهاي سمبوليک را به عمل ترجمه مي کنند تا رفتار مدل سازي شده را تقليد کنند) و
تحرکاتي که فرايندهاي انگيزشي را نيز شامل مي شوند. (تحريکات مي توانند روي مدلهايي
که نشان مي دهند، چقدر به آنهاتوجه شده اثر مي گذارند.)
چگونه رهبران را براي مذاکرات جهاني
پرورش دهيم؟
مذاکره فرآيندي است که به طور کلي طي
آن دو يا چند گروه با هم گفتگو مي کنند و علاوه بر آ ن به
منظور دست يابي به توافق بر سر سود دو جانبه برخورد منافع پديد مي آيد. در مذاکرات
بين المللي جنبه هايي که در فرايند مذاکره از فرهنگي به فرهنگ ديگر
را متفاوت مي کند عبارتند از: زبان، شرايط فرهنگي، نگرشهاي موجود در حل
مشکلات، فرضيات پيچيده، روشها، بيان حقايق، آداب و رسوم نه فقط راه حلهايي کوتاه
مدت، بلکه به منظور استراتژي بلند مدت در مذاکرات بين المللي، ظرايف فرهنگي جوامع
را در فرايند مذاکره بايد دانست و مذاکره کننده بايد شرايط فرهنگي طرف مقابل خود را
درک کند، مذاکره مهارتي است که مي تواند پرورش يابد. (فيشر، 1997) 5 نکته براي
تجزيه و تحليل مذاکرات با فرهنگهاي مختلط را بيان مي کند:
1- بازيگران و موقيعت : بعد فرهنگي
جزئي لاينفک از روش نگرش مذاکره کنندگان به فرايند مذاکره است. اين نکته عواقب
گوناگوني را به وجود مي آورد تفاوت آنچه که مذاکره کنندگان تصور مي کنند با جايگاه
اجتماعي مذاکره، مشکلاتي را به وجود مي آورد. مذاکره
کنندگان بايد آنچه را که طرف خارجي تصور مي کند دریابند و
سپس محيط بدون تنشي ايجاد کنند که به حل مسئله و ايجاد مشارکت بيانجامد.
2- سبک تصميم گيري : الگوهايي وجود
دارند که مديران و مقامات رسمي از طريق آنها سيستم ارتباطي مذاکره خود را منسجم مي
کنند و از اين طريق به تصميمات رسمي دست مي يابند و يک
مذاکره کننده مي تواند با يافتن راههايي براي تجزيه و تحليل
فرهنگ سازماني شرکتهاي خارجي که روي تصميمات و توافقاتشان اثر مي گذارند، آنها را
جهت ايجاد چارچوبي مناسب، منسجم نمايد.
3- خصوصيات ملي : در شرايط بين
المللي ممکن است بتوان با صحبت پيرامون زبان، هويت ميراث ملي کشور طرف گفتگو،
توجه مذاکره کننده خارجي را جلب کرد خصوصا که مذاکره کنندگان خارجي از سبکهاي
مختلفي بريا استدلال کردن استفاده مي کنند و بعضي گرايشات فرهنگي نظير نژاد پرستي
مي تواند روي لحن توافقات اثر گذارند و يا ممکن است طرف
خارجي به بخشهايي از توافق بيش ازساير موارد توجه نمايد. شيوه و يا مدارکي که
استفاده مي شود نيز مي تواند به بي نتيجه بودن مذاکرات انجام شود.
4- موانع فرهنگهاي مختلط: اين موانع
مي تواند شامل تضادهايي شوند که روي اصل مذاکره تأثيري نگذاشته اند. عواملي نظير
تصورات، تشابهات فرهنگي و شرايط محيطي دفتر کار مي تواند به طور ناخودآگاه روي
فرآيند ارتباطات اثر گذارد. خطر برداشتهاي ناصحيح از مسائل ايجاب مي کند تا عوامل
محيطي مختلف را به دقت تجزيه و تحليل نمائيم.
5- مترجمان : در ترجمه، ايده ها،
افکار و مفاهيم اختلافهايي جزئي وجود دارد. تصورات ، آهنگ صدا، ريتم گفتگو، همه در
ترجمه يک پيام بايد مورد توجه قرار گيرند. با اينحال اين موارد دائما" در ترجمه اثر
نمي گذارند. همچنين ممکن است در ترجمه در نکته حساسي در
توافق، مترجمان با مشکل مواجه شوند. بعضي اوقات نيز، مذاکره کننده ممکن است سعي کند
با تفکر يا نديشه اي که در فرهنگ طرف مقابل اصلا" وجود
ندارد ، ارتباط برقرار نمايد.
چالشهايي که مديريت دولتي با آن
مواجه است کدامند؟
1- گسترش حرفه اي کردن مديريت
دولتي، پاسخي به چالش جهاني شدن است. حرفه اي شدن ، استانداردهاي نهادي و اخلاقي را
در خدمات عمومي در سطح جهاني وارد مي کند. همچنين، در حالي
که از مهارتهاي فني و سازمانهاي نخبگان فرامليتي مي آموزد، اشتباهات جهاني سازي
آنهارا نيز آشکار مي کند. افزايش جهاني شدن و شکست بازار، دخالت بيشتر را مي طلبد.
مديريت دولتي حرفه اي بايد براي اقدامات اينده آماده باشد.
2- جهاني شدن، افزايش خصوصي سازي را
که فرصتهاي بيشتري براي فساد به وجود مي آورد، در پي دارد . فساد، منابع اجتماعي را
به سوي فعاليتهاي غير کارآمد، غير اخلاقي و غير قانوني گرايش مي دهد. همچنين، با
مباني سلامت جامعه به چالش مي پردازد و اعتماد شهروندان را به رهبري و مشروعيت نظام
از بين مي برد. خصوصي سازي بر اساس بازار استوار است، نظريه انتخاب عقلايي فردگرايي
در جستجوي به حداکثر رسانيدن منفعت خود با هر هزينه اي براي اجتماع محلي و جامعه
است. چنين فلسفه اي رفتاري و قانونمندي، منافع فردي را بالاتر از منافع اجتماع محلي
و جامعه قرار مي دهند. اين نکته دقيقا" همان چيزي است که جهاني سازي شرکتهاي
فرامليتي سعي در بهبود آن دارند تا يک فرهنگ بازار مصرف جهاني که فرهنگ ملي را به
فرهنگ جهاني نزديک مي کند، به وجود آورند. اين فرهنگ صنفي تا حدي از طريق مديریت
منابع انساني فرهنگ صنفي تا حدي از طريق ميريت منابع انساني اداره مي شود که بسياري
از آنها با فرهنگ اجتماعي و محلي و ملي مغايرت دارند. مديران دولتي بايد در برابر
مفاهيم رفتار مبتني بر بازار، با شهروندان فقط به عنوان مصرف کنندگان و پائين
آورندگان در حد کالاهاي بازار مقاومت کنند.
3- جهاني شدن به سوي بهبود نخبه
گرايي و تقويت نخبگان (تجاري، سياسي، نظامي و مديريتي) که بيشتر آنان در مقام "
حاميان" يا عاملان شرکتهاي فراملتي عمل مي کنند، گرايش دارد. منافع شغلي و شخصي اين
"سربازان جهاني" به طور کلي منافع اجتماعي محلي و ملي را تحت الشعاع قرار مي دهد.
آنان در عمل "مزدوران صنفي" مي شوند و فرهنگ امپرياليسم
را بهبود مي بخشند. مردم کشورهاي کمتر توسعه يافته با اين
نخبگان چابلوس که يکشبه به هزينه
ميليونها به قدرت و ثروت مي رسند، آشنا هستند. به سبب اينکه حکومتهاي حامي جهاني
سازي، به طور فعال، در جهاني شدن صنفي از طريق اعمال برنامه هاي مشارکت خصوصي-
عمومي، با مؤسسات جهاني، درگير هستند، مديران دولتي و
مشاوران اداري با کاربرد اين جنبه جهاني شدن چالش دارند. بسياري از نخبگان در
کشورهاي کمتر توسعه يافته، رژيم هايي را اداره مي کنند که حقوق بشر شهروندان خودشان
را زير پا مي گذارند، مشاوران امريکايي، اغلب سلطه اين نخبگان بروکرات (هم کشوري و
هم لشکري) را در کشورهاي کمتر توسعه يافته، روي جامعه اشان
افزايش مي دهند.
4- جهاني شدن با حذف کنترل محلي و
بي ارتباط ساختن مشارکت شهروندان و مديران دولتي محلي در تصمصم گيريهاي مهم مؤثر بر
زندگي مردم، اجتماعات محلي و روحيه عمومي را تهديد ميکند. همچنان که مؤسسات جهاني،
يکشبه براي مکانهاي داراي سودآوري بيشتر اقدام مي کنند. توانايي حکومتهاي محلي براي
پيش بيني مباني درآمد از بين مي رود، مديران دولتي بايد سعي
کنند با انعقاد قراردادهاي بلند مدت براي رويارويي با شرکتهاي جهاني، اين شرايط
نامطمئن را به حداقل برساند. همچنين ، بايد احساس اجتماع محلي را به وجود آورند و
شهروندان را به امر مشارکت تشويق کنيم و ارزشهاي شهروندي و منافع اجتماعي محلي /
عمومي را به طور متوازن در برابر منافع فردي تقويت کنند.
5- در مديريت دولتي
و رشته هاي مربوط (از جمله در رشته هاي فرعي اداره امور تطبيقي، و بين
المللي)، انفجار دانش وجود دارد . رشته فرعي جديد جهاني شدن نيز اکنون وجود دارد و
انسجام در بررسي هاي مديريت دولتي از ديدگاههاي تطبيقي، بين المللي، و جهاني ضروري
است. اعضاي انجمن مديريت دولتي امريکا سعي دارند تا درجهت توليد مواد و مطالبي در
زمينه تأمين دانش مديريت به سراسر جهان تلاش جديدي را عهده دار شوند. دست اندرکاران
امور دولتي با عرضه نيازهاي مطالعاتي، آگاه مي شوند و احتمالا" مديران بهتري براي
آينده "دهکده جهاني" خواهند شد.
6- يادگيري بيشتر درباره مديريت
دولتي از ديدگاه تطبيقي، چشم انداز جهاني ما را وسعت مي بخشد. دانشجويان و
دانشمندان امريکايي مي توانند ديدگاه جهاني حرفه اي و شخصي خود را با توجه به
زيربناهاي فرهنگي، نهادي و مذهبي فرهنگهاي اداري کشورهاي کمتر توسعه يافته (که بعضي
از آنها فرهنگ و ميراث حکومتي غني دارند) گسترش دهنده جهاني شدن با سنت قوم گرايي و
محدوديت فکري مديريت دولتي امريکايي به چالش بر مي خيزد و نظريه دوگانگي "اداره " و
"خط مشي" را درهم مي ريزد. همچنين، فرصتهاي امني را براي مشاوره و استفاده از شيوه
مديريت عمومي مربوط به شرکتها در کشورهاي کمتر توسعه يافته، تأمين مي کنند .
يادگيري در مورد ساير مردم، فرهنگها و مديريت دولتي، به "انفجار دانش" بيشتر کمک مي
کنند. سنتهاي اداري غني اي در سراسر جهان وجود دارند که امريکائيان ارائه نکرده
اند. مثالهاي آن عبارت اند از : نظامهاي مديريت دولتي اسکاندنياوي شوروي.
به همين ترتيب، آمريکائيان و ساير شهروندان جهاني مي توانند درباره
مديريت دولتي از ديگر نظامهاي بومي بياموزند. مطالعات تطبيقي حکومت و مديريت دولتي،
چيز تازه اي نيست و تاريخ طولاني سنتي آن به زمانهاي قديم بر مي گردد. تأکيد
مطالعات تطبيقي براي بررسيهاي جهاني اداري بايد در قرن بيست و يکم در دستور کار
قسمت اداره امور تطبيقي و بين المللي انجمن آمريکايي مديريت دولتي قرار گيرد.
7- شهروندان حرفه اي جامعه جهاني،
فرصت و مسئوليت دارند تا آنچه را در گوشه و کنار جامعه جهاني حادث مي شود، ببينند و
بيازمايند. بسياري از مسائل وجود دارند که ذات آنها مورد چالش است، از جمله شرايط و
محروميت فقرا، دستمزد ناچيز، شرايط کار نامناسب در کارخانه هاي جهاني، تخريب محيط
زيست، گرم شدن کره زمين، و نابرابري و بي عدالتي، با توجه به اينکه مديران دولتي،
با تصميم گيري مي توانند در شهروندان اثر بگذارند و تفاوت به وجود آورند، لذا
بيداري وجدان از مسائل جهاني (اعم از مثبت يا منفي)، لازم و حائز اهميت است. اين
مديران مي توانند صداقت نخبگان را مورد سؤال قرار دهند؛ مخالف استثمار باشند و در
برابر رفتار غير دمکراتيک و ناعادلانه و رفتارهاي نا برابر در سراسر جهان مقاومت
کنند. در دهه 1980، مديران دولتي نقش قاطعي را در مبارزات موفقيت آميز جهاني عليه
رژيم آپارتايد آفريقاي جنوبي ايفا کردند. بيدار شدن چنين وجدان جهاني مي توانند در
برابر نيروهاي تخريب جهاني شدن و نخبگان جهاني در زمينه هاي مختلف، چالش آور باشد.
شبکه اينترنت و ساير وسايل ارتباطي مي توانند به مديران در برقرار شدن ارتباطات
جهاني با همکاران حرفه اي در ساير نواحي، کمک کنند.
8- مديران دولتي بايد در مقام
محافظان "منافع اجتماعي جهاني" در کشورهاي کم و بيش توسعه يافته، مسئوليت جهاني
داشته باشند تا بطور اخلاقي و هماهنگ عمل کنند. آنان بايد در هر زمان و در هر سطحي
فساد را بر ملا سازند و با آن مبارزه کنند. سياست مداران و افرادي که به ستمهاي
سياسي منصوب مي شوند، صاحب منسبان عالي رتبه موقتي هستند که بسياري از انان با
نخبگان صنفي جهاني ارتباط مالي و شخصي دارند . آنان مستعد آلودگي به فساد و سوء
استفاده از اختيارات خود هستند.
9- جهاني شدن، به دولت و مديريت
دولتي خاتمه نمي دهد. يک چالش جديد وجود دارد که قلمرو
تحقيق، عمل و آموزش مديريت دولتي را وسيع تر مي سازد و با
جهاني شدن و تفوق بر نظام جهاني، مديريت دولتي، تازه به مرحله جديد تمدن انساني با
آينده اي دو وجهي، هم روشن و هم تاريک، وارد شده است. ما اميدواريم که موفقيت از آن
همه باشد.
ويژگي هاي کليدي يک مرکز آموزش
مديريت جهاني چيست؟
مباني فرهنگي:
بخشي از نيازمندي دوره آموزشي مبنا
قرار دادن فرهنگي خاص مي باشد. اين مهم از طريق اين موارد
قابل حصول مي باشد؛ تکميل تحصيلات بين المللي، تجربه سفرهاي
مهم، سفرهاي آموزشي توسط مرکز آموزشي به صورت سفرهايي با موضوع خاص يا به مناطقي
خاص ، مصاحبه هاي مديريتي، تبادل دانشجو و غيره که برنامه
ريزي شده باشند.
تمرکز بر مشکل:
تعداد قابل توجهي از دوره هاي
متمرکز به مشکلات پيشنهاد خواهد شد، به جاي تمرکز بر مسائل ذهني، مشکلاتي نظير:
کيفيت، خدمات، بهبود سرويس به مشتريان، کوچک سازي، مهندسي مجدد و روابط بين المللي
دولتها، در هر مورد مشکلات را از يک سو با نگرشي جهاني و از سويي ديگر با نگرشي ملي
بايد مورد توجه قرار داد.
انعطاف پذيري در زمان بندي:
به لحاظ تجارب کسب شده در اعطاء
مدارک آموزشي، انعطاف پذيري مشتري ايجاد خواهد شد و تعداد تجارب دانشگاهي خواسته
شده از دانشجويان، اين انتظار را که حداکثر زمان تحصيل براي دوره فوق ليسانس مديريت
دولتي چهار سال است را منعطف مي کند و دوره ها الزاما" تا
سه ساعت در هفته و پانزده تا شانزده هفته نخواهد بود. اغلب
دانشجويان بيش از اينکه فقط کار کلاسي انجام دهند برنامه
خود راخارج از مرکز آموزشي و به صورت بين المللي خواهند گذارد.
چند زباني :
اغلب دانشجويان و اساتيد حداقل يک
زبان ديگر را در طول دوره تحصيل خود مي آموزند. در اتخاذ تصميمات، دانشجويان آشنا
به چند زباني خارجي، موفق ترند. علاوه بر اينکه، بعضي از نشريات ادواري جاري به
زبان ديگر در دوره ارائه خواهد شد.
تيم سازي:
تمرکز روي گروه هاي يادگيري تيمي به
منظور توسعه مهارتهاي مفيد در سازمانهاي جهاني، تيم سازي ،گروههاي دانشجويي از
فرهنگ هاي مختلف و ايفاي نقش دانشجويان خارجي بجاي اساتيد در نقش متخصصين کشور به
ابعاد فرهنگي روح وغنا مي بخشد.
تبادل استاد:
ديدار مجدد اساتيد به کشورهاي خارجي
بمنظور تحقيقات مشترک، آموزش و مطالعات بين المللي موجب تقويت آنها مي شود، تبادل
فعالا"، اساتيد بين کره و دانشگاههاي خارجي، سازمانهاي جهاني نيز بايد استقرار
يابد.
توسعه کتب:
موارد آموزشي (نظير کتاب، کتابهاي
تمرين و ساير وسائل سمعي-بصري مورد استفاده) بايد با نگرش فرهنگ مختلط مورد توجه
قرار گيرد. کتب مديريت پرسنلي مبتني بر الگوهاي قديمي نوشته شده اند که سازمانها را
بصورت شرق گرا مطرح مي کنند. متون جديد بايد توسعه يافته باشند. بگونه اي که متأثر
از الگوهاي تازه باشند و براي رشد و نجات سازمانهاي در حال توسعه در موقعيتي جهاني
پيشنهاد بدهند. "آلن خال" معتقد است که اموزش در بخش خدمات دولتي، امروزه براي ديدن
و انتقال بسياري از آموزشها نسبت به ايده هاي جديد، بسيار ضعيف عمل کرده است. ولي
چند نگرش را براي آموزش چگونگي آمادگي با جهاني شدن را براي دانشجويان بر مي شمارد
نظير آموزش بيشتر با تأکيد بر محيط و ايجاد فرصتهاي تجربي با قالبي پرورشي براي
رفتار افراد مضافا" اينکه آموزشها بايد بتوانند روي شرايط سختي که با اتلاق مي
مانند تمرکز يابند و تأکيد روي اين باشد که دانشجويان تعاملي گردند. کار تيمي را
بياموزند و ارزش ديگران و مشارکت دادن آنها را تشخيص دهند، تا بتوانند بخش عمومی
با نگرش سرمايه اي به انسان را بصورتي رقابتي بسازند. بطور
مثال: مرکز آموزش کره (مديريت دولتي) نيازمند آن است که شيوه هايي انقلابي و ضربتی
خود را بازسازي نمايد و از يک مرکز اموزشي صرفا" تئوريک فاصله بگيرد. اين تغيير
نيازمند تغيير در نگرشها، اموختن ظرائف شبکه مديريت و استفاده از افکاري الگويي
است.
